තාර්කික ද්වාර
Logic gates
තාර්කික ද්වාර
වර්තමාන අංකිත තාක්ෂණයේ මුලිකාංගයක් ලෙස තාර්කික ද්වාර හැඳින්විය හැකිය. අංකිත තාක්ෂණයට අනුව දත්ත සැකසීම, ගබඩා කිරීම හා හුවමාරුව සිදුකරනු ලබන්නේ විදුලිමය තත්ව දෙකක් උපයෝගී කරගනිමිනි. විදුලිය පවතින අවස්ථාව (+Vs) විදුලිය නොපවතින අවස්ථාව (0V ) ලෙස සලකමින් 1 හා 0 ව ලෙස සියලු දත්ත නිරුපණය කිරීම සිදුකරයි. මෙම විදුලිය (විදුලි සංඥා) ගමන් කරවීම පාලනය කිරීම එනම් විදුලිය ගමන් කරවීම හෝ ඇණහිට වීම සඳහා තාර්කිත ද්වාර භාවිතයට ගනියි. මෙම තාර්කිත ද්වාර විදුලිය ගමන් කරවීමට ඉඩ සැලසීවීම, ගමන් කරවීම වැලැක්වීම හෝ විදුලිය නොමැති විටක විදුලිය සැපයීම වැනි කර්යයන් වල නියලේ. මෙම තාර්කිත ද්වාර වල ක්රීයාකාරිත්වය අවබෝධ කරගැනීම තුළින් විද්යුත් පරිපථ වල ක්රියාකාරිත්වය අවබෝධ කොට ගත හැකිය.
තාර්කික ද්වාරයක් ට්රාන්සිස්ටර් කිහිපයක් එකතුකර සකසා ඇත. තනි ට්රාන්සිස්ටරයක ක්රියාවලිය NOT ද්වාරයකට සමාන වුවද ප්රායෝගිකව NOT ද්වාරය තනි ට්රාන්සිස්ටරයකින් නිර්මාණය නොකරයි.
මෙම තාර්කික ද්වාර වල ක්රියාකාරිත්වය ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා සංකේත කිහිපයක් ඉදිරිපත් කර ඇත. එම සංකේත මගින් තාර්කිත ද්වාර ඉලෙක්ට්රෝනික පරිපථ වල සටහන් කිරීම සිදුකරයි.
මූලික තාර්කික ද්වාර හතකි
1. AND
2. OR
3. NOT
4. NAND
5. NOR
6. XOR
7. XNOR
AND තාර්කික ද්වාරය
මෙම ද්වාරය ආදානයන් හා ප්රතිදානයකින් සමන්විත ද්වාරයකි. ආදානයන් දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් තිබිය හැකි වුවත් ඇත්තේ එක් ප්රතිදානයකි. මෙහි ප්රතිදානය 1 බවට පත්වීමට නම් සියලු ආදනයන් 1 විය යුතුය.එක් ආදානයක් හෝ 0 වන්නේ නම් ප්රතිදානය 0 වේ.
OR තාර්කික ද්වාරය
මෙම ද්වාරයත් ආදානයන් හා ප්රතිදානයකින් සමන්විත ද්වාරයකි. ආදානයන් දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් තිබිය හැකි වුවත් ඇත්තේ එක් ප්රතිදානයකි. මෙහි ප්රතිදානය 1 බවට පත්වීමට නම් ඒක් ආදානයක් වත් 1 විය යුතුය. ප්රතිදානය 0 වීමට නම් සියලුම ආදානයන් 0 වියයුතුය.
NOT තාර්කික ද්වාරය
මෙම ද්වාරයේ ඒක් ආදානයක් හා එක් ප්රතිදානයක් පිහිටා ඇත. මෙම ද්වාරය පරිවර්තක ද්වාරය නැතහොත් අනුපූරක ද්වාරයක් ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. එයට හේතුවන්නේ දෙන ලබන ආදානය පරිවර්තනය කරමින් ප්රතිවිරුද්ධ තර්කනයක් ඉදිරිපත්කිරීමයි. එනම් 0 ආදානය කරනවිට 1 බවටත් 1 ආදානයකරන විට 0 බවටත් පරිවර්තනය කරනු ලබයි.
NAND (NOT+AND) තාර්කික ද්වාරය
මෙම තාර්කික ද්වාරය AND ද්වාරයේ ප්රතිදානයන් ප්රතිෂේධය (පරිවර්තනය) වීම තුළින් සියලු ආදානයන් 1 වන විට පමණක් ප්රතිදානය 0 බවට පත්වේ. එක් ආදානයක් හෝ 0 වී තිබෙන විට ප්රතිදානය 1 වේ.
NOR (NOT + OR) තාර්කික ද්වාරය
මෙම තාර්කික ද්වාරය OR ද්වාරයේ ප්රතිදානයන් ප්රතිෂේධය (පරිවර්තනය) වීම තුළින් සියලු ආදානයන් 0 වන විට පමණක් ප්රතිදානය 1 බවට පත්වේ. එක් ආදානයක් හෝ 1 වී තිබෙන විට ප්රතිදානය 0 වේ.
XOR තාර්කික ද්වාරය
මෙම තාර්කික ද්වාරයේ ආදානයන් දෙක සඳහා සමාන ධාරවක් ලැබෙන සැම අවස්ථාවකදීම ප්රතිදානය 0 ලැබේ. ප්රතිවිරුද්ධ ධාරාවන් ආදානය වෙත ලැබෙන අවස්ථාවලදී 1 ලැබේ.
XNOR තාර්කික ද්වාරය
මෙම තාර්කික ද්වාරය XOR ද්වාරය හා NOT ද්වාරය එකතු වී සෑදී ඇත. එම නිසා XOR ද්වාරයේ ප්රතිදානයන් ප්රතිෂේධය (පරිවර්තනය) වීම තුළින් XOR ප්රතිදානය 0 XNOR වලදී 1බවට පත්වේ
සංයෝජිත තාර්කික ද්වාර වල ක්රියාකාරිත්වය හදුනා ගැනීම
මෙම සංඛ්යාංක පරිපථවල බූලීය ප්රකාශය ලියා සත්යතා වගු නිර්මාණය කරන්න.
2 Comments »
Filed under: තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය